20 februari 2017

Terug naar boven

“Wat hoor je?”

Iemands ingehouden lach in de entresol van leescafé Belcampo dwarrelt omhoog en verspreidt zich tussen de zachte typtikken, lepel tegen schoteltjes, verre pianojazz en een stoel die naar achteren schuurt.

De flyer van Sonic West ligt klaar, een kaart met een vraag. Wat hoor je?

Een simpele vraag met steeds meer antwoorden. Hij mag gepost worden in een speciale brievenbus in Belcampo. Hopelijk gaan vele oren het geluidslandschap van Oud-West in kaart brengen.

 

Onderliggende lagen

Op het kantoor van SoundtrackCity wordt er geleund over kopjes koffie en stukken chocolade. De plannen worden gesmeed, het conceptplan rondgedeeld. Hoe leg je de lagen uit? Lagen van een buurt, die je niet ziet maar wel ervaart. Geluiden van conflicten en belangen. Mensen laten hun stem horen. Gezelligheid en overlast. Buurtbewoners, buurt commissies, beleidsmakers en bedrijven. We bladeren door de Bellamy Atlas*. Taufan wijst illustraties aan en vertelt hoe 15% van de sociale huurwoningen zijn verdwenen in acht jaar tijd. Dat gebeurt niet spontaan, daar wordt beleid op gemaakt.

Een buurt verzet en een buurt participeert en dat sluit elkaar zeker niet uit.

Twee jaar lang nu wordt een nieuwbouwproject bestreden, terwijl de bomen en het gras hoger groeien op het braakliggende terrein achter de schutting op de Jan Pieter Heijestraat. De stadsnatuur tiert welig mee met de actie groep Longstaynoway. Want we motten geen hotel appartementencomplex. Het geluid van rolkoffers is immers al een geaccepteerd klaagonderwerp geworden in Amsterdam.

Terug naar de plannen. Soundscapes en stem opnames. Inventarisatie voor de interviews: Tascam Iphone amplifier, Zoom recorders, koptelefoons, contacten in de buurt. De lijnen zijn duidelijk, maar de uitkomst ligt nog niet vast. Een eerste gelegenheid om ideeën uit te testen is tijdens West Wednesdays, de maandelijkse kunstroute door Amsterdam Oud West.

*Bellamy Atlas: auteurs Minke Wagenaar, Jouke van der Werf en Fred Feddes | 2012 |

 

Horen met Andere Oren

Bij de Hema op de Kinkerstraat verzamelt zich een bont gezelschap.

Het is donker en koud. Guur zelfs, elk onbedekt lichaamsdeel heeft spijt dat een muts, sjaal of handschoen is vergeten. Donia en Taufan delen blauwe papieren uit met een luisteroefening: ‘Horen met andere oren’.

Probeer aandachtig te luisteren. Probeer één geluid tussen alle geluiden uit te kiezen en de klankeigenschappen te onthouden en na te doen.

Zo, dat is best een uitdaging als er zoveel te zien is. De groep bezoekt een aantal kunstwerken op straat, we drinken wijn bij de bevlogen fotograaf MC de Waal op het WG terrein en eindigen bij een lezing van Aukje Dekker in Tetterode. Als iedereen in de centrale hal opwarmt met een kom soep, nemen Donia en Taufan enkele gesprekken op. Dat doen ze achter een gesloten deur, want de galm in de hal is fantastisch. Er zijn veel leuke reacties en verhalen. Ene Theo heeft het geluid van de Kinkerbrug op een prachtige manier nagedaan, meldt Taufan later enthousiast. Uitwisseling inspireert de geluidskunstenaar.

Tekst en fotografie: Mayke Haringhuizen

Fotografie West Wednesdays door Dorytha Pang-Atjok
http://www.westwednesdays.com/

12 september 2016

Terug naar boven

Sonic West

Hannie Dankbaarpassage – De Hallen, Amsterdam

Op zaterdagavond loop ik de bioscoop uit van de Hallen, in de overdekte Hannie Dankbaarpassage. Het geluid van stemmen, gevulde glazen en lage bastonen spoelt uit de deuren. Geluid mengt zich met geur van eten op een hete gril.         

Ik bestel een biertje aan de bar. Repetitieve upbeat lounge muziek ligt als een deken bovenop het geroezemoes. Geur en geluid hebben een dichte structuur. Het is er warm. “Ik neem nooit meer een tas mee naar Amsterdam”, zegt een jongen, die met zijn schoudertas in mijn rug port terwijl hij langsloopt. Hier komen mijn generatiegenoten, met vrienden of met een date. Engels hoor ik ook om mij heen, eerder expats dan toeristen vermoed ik.         

Buiten de passage is nauwelijks iets te merken van de drukte binnen. De Ten Kate straat ligt in stilte opgebroken. Nu de markt tijdelijk verplaatst is, worden de bewoners wakker met bouwvakkers in plaats van marktopbouwers. In de avond is het prettig stil en de nazomer aangenaam. Op de Kinkerstraat fiets ik langs gesloten winkels. Mannen praten met elkaar, zittend op scooters. Een jongen probeert een volle vuilniszak in de ondergrondse container te trappen. In het raamkozijn zit een vrouw met haar laptop op schoot.

Soundtrackcity SonicWestSonic West

Op de maandagochtend komen zes mensen samen in de Hannie Dankbaar Passage. Geluidskunstenaars Michiel Huijsman, Donia Jourabchi, Taufan ter Weel en Justin Bennett. Een ontmoeting om elkaar en de buurt te leren kennen. Geluid is de gemeenschappelijke deler. Michiel organiseert geluidswandelingen en heeft eerder samengewerkt met kunstenaar Justin, die vaak vanuit zijn individuele ervaring en reactie op de omgeving werkt. Donia en Taufan werken aan geluidsprojecten waarin social verbanden centraal staan, de een met een achtergrond in dans, de ander in architectuur. We gaan zitten in café Belcampo, verbonden aan de openbare bibliotheek. Dit wordt het middelpunt van een nieuw geluidskunstproject. Sonic West.

De centrale van vraag van het project is: hoe verbinden mensen zich met hun buurt met geluid? Kenmerkend aan deze Amsterdamse buurt (de Kinkerbuurt en Overtoombuurt) is de recente snelle verandering (een influx van nieuwe bewoners, stijgende huurprijzen, gentrification) en een lang verleden van actieve bewoners die zelf vorm geven aan hun buurt, met protest en ondernemingsschap. Oud en nieuw op een plek met een van de hoogste adressendichtheid van Nederland. Hoe leven al die mensen, stemmen, meningen met elkaar en door elkaar? Hoe klinkt dat? Wat hoor je als je bewust wordt van geluiden die ‘thuis’ betekenen, of juist ‘vreemd’, ‘veranderd’? Na de koffie neemt Michiel ons mee op pad door de buurt voor een luisterwandeling.   We lopen en luisteren.

Langs de kade waar mensen op terrassen zitten.

Dwars door de Dirk supermarkt

Over de Smederij Meisterbrug.

Langs briefjes op ramen

en stickers met activistische boodschappen.

Plantsoenen en schoolpleinen, spelende kinderen.

Een vuilniswagen achtervolgt ons in de Nicolaas Beetsstraat.

Elke keer als we stil staan, kruist hij ons pad en overstemt wat we elkaar willen zeggen.

Michiel wijst ons op bijzonderheden in de architectuur in de Bellamybuurt: Kleine huizen die lager dan de weg liggen, huizen met voortuinen. De smid die zijn werkplaats heeft moeten verhuizen vanwege geluidsoverlast. Scholen, winkelketens en eenmanszaken, cafés, ateliers, buurthuizen, verouderde nieuwbouw en gerenoveerde oude panden. Duidelijk wordt dat deze buurt veel te bieden heeft op de vierkante meter. Terug in het café worden de volgende stappen besproken. Er zullen verhalen en geluiden worden opgenomen en verzameld. Niet alleen door kunstenaars, maar vooral door buurtbewoners zelf. Wie dat worden, moet nog bedacht en ontdekt worden. Justin zit al vol met ideeën, maar houdt ze nog even voor zich, om ruimte te geven aan de anderen. Later zullen ze brainstormen over de precieze invalshoek van het project. Dit is het begin.

Tekst en fotografie: Mayke Haringhuizen

11 september 2016

Terug naar boven

Vanaf nu is onze blog van Mayke Haringhuizen

Het blog van Soundtrackcity zwerft door verschillende steden en wordt afwisselend door steeds weer andere kunstenaars geschreven.
Na een periode Berlijn verhuist de blog nu naar Amsterdam West. Hier doet Mayke Haringhuizen verslag van hoe ons nieuwe buurtgerichte project Sonic West gestalte krijgt.
Mayke Haringhuizen is opgeleid als neuropsycholoog en studeerde in 2016 af aan de Gerrit Rietveld academie.

03 mei 2016

Terug naar boven

Westkreuz revisited

Tribune AVUSICC BerlinNordkurve op placemat in AVUS RaststatteOude oprit, ICC linksOude oprit naar de A100
Onlangs waren Michiel en Renate voor het eerst sinds hun Mondriaan werkperiode even terug op Westkreuz in Berlijn. Gefascineerd als ze zijn door dit gebied, bezoeken ze het elke keer dat ze in Berlijn zijn. Sinds 2014 gebruiken ze het als testruimte om hun hypothesen over wandelen en luisteren in de praktijk te toetsen. Michiel en Renate doen verslag van hun wandeling:

SNELHEID EN RUST

Waarom is dit gebied als testruimte zo aantrekkelijk? Misschien omdat de stedenbouwkundige gevolgen van mobiliteit hier zo extreem zijn. Snelheid en rust, bereikbaarheid en onbereikbaarheid gaan hier hand in hand. De geschiedenis van het gebied is opmerkelijk, omdat juist hier het snelverkeer is uitgevonden en ontwikkeld nog voordat het zich over de wereld heeft uitgebreid in de vorm van het snelwegennet zoals we dat nu kennen.

Westkreuz is het meest intensief gebruikte infrastructureel knooppunt van Duitsland. Het snelverkeer is massief: hier passeren dagelijks meer dan 186.000 voertuigen (verkeerstelling 2010). Nergens in Duitsland is de verkeersdichtheid hoger. Westkreuz is ook de plaats waar het snelverkeer letterlijk is uitgevonden. Hier werd in de jaren 1920 de zogenoemde Automobil-Verkehrs- und Übungs-Straße (AVUS) aangelegd, de eerste straat voor alleen auto’s.
Te voet is Westkreuz moeilijk toegankelijk, maar als je er in weet door te dringen wordt je moeite beloond met een bijzondere verzameling veelvormige min of meer openbare ruimtes. Kilometers lang kun je dwalen door ruimtes die van elkaar zijn gescheiden door een dicht vlechtwerk van snelwegen, metrobanen en spoorlijnen. Op veel plekken heerst een zonderlinge combinatie van stilte en geraas.

In dit conglomeraat van uitgestorven achteraf-straten, beboste emplacementen, in onbruik geraakte gebouwen, semi-legale moestuintjes, wilde natuur, een begraafplaats én de Nordkurve van de roemruchte AVUS organiseerden we in 2015 twee groepswandelingen. Eén onder leiding van Field recordist/sonic journalist Peter Cusack. De tweede onder leiding van Spaziergangswissenschaftler Bertram Weisshaar. Tijdens de wandeling met Weisshaar vroegen we de deelnemers aan de performatieve wandeling om in gekleurd zijdepapier gewikkelde stenen achter te laten op plekken die ze bijzonder vonden en waar ze stil wilden blijven staan.

SPOREN

We waren benieuwd hoe het gebied zich had ontwikkeld in onze afwezigheid en of er nog sporen te vinden waren van onze laatste wandeling in de vorm van in zijdepapier gewikkelde stenen. Eerdere ervaringen in het gebied stuurden onze verwachtingen en onze blik:

Liggen er nog steeds daklozen onder de afgesloten oprit naar de snelweg? Check. Nee, ditmaal geen sporen van slapers te bekennen.
Is de parkeergarage van het International Congres Centrum (ICC) weer toegankelijk? Hoewel officieel gesloten voor verbouwing konden we er vorige jaar wel in om vanaf de bovenste verdieping uit te kijken over het gebied. Nu zijn alle deuren helaas op slot. De AVUS Nordkurve is nog wel toegankelijk en staat zoals gebruikelijk volgeparkeerd met bemande vrachtwagencombinaties. De chauffeurs slaan de tijd stuk met koken, slapen of TV kijken.

SLAPEN ONDER HET RITMISCHE GEDREUN VAN SNELVERKEER

We volgen de met kasseien bestraatte weg die onder de snelweg doorloopt naar een vergeten terrein van de voormalige Reichsbahn. Deze grond was in bezit van de DDR terwijl het in West Berlijn was. We hebben deze route al vaker gelopen en verwachten hier niemand tegen te komen.
Maar ditmaal worden we ingehaald door een net iets te hard rijdende auto met Roemeens kenteken. De auto keert en stopt bij drie mannen in de verte met rolkoffers en sporttassen. Wat doen die hier? Dan zien we dat de onbewoonde bakstenen gebouwen langs de straat zijn geimproviseerd tot opvang voor asielzoekers. Er zijn hekken geplaatst en er is bewaking. Dit hadden we niet verwacht, hier in the middle of nowhere.

De drie mannen zien er gestresst uit. De oudste spreekt ons aan. We begrijpen dat hij niet wordt toegelaten tot het vluchtelingenkamp. Dat zijn geld op is? Dat hij niet weet hoe nu verder? De twee andere mannen proberen in de Roemeense auto te stappen. Wat bijna ondoenlijk is. Er zitten al mensen op de achterbank. We kijken de wegrijdende auto na en zien nu onder het viaduct van de A115 tientallen slaapzakken liggen. Uitgerekend op de plek waar we vorig jaar met Peter Cusack hebben gestaan om te luisteren naar het ritmische gedreun van het snelwegverkeer dat over het viaduct rijdt. Slapen lijkt hier onmogelijk.
De enkeling die we tegenkomen op het vervolg van onze wandeling bestuderen we nauwkeurig. Is het ook een vluchteling op zoek naar een plaats om te blijven?

Van de in zijdepapier gewikkelde stenen hebben we er geen teruggevonden. Ze zijn waarschijnlijk onherkenbaar opgegaan in hun nieuwe omgeving.

02 mei 2016

Terug naar boven

Electrical Walks Berlin

Electrical-Walk-Hanseatenwegluisteren-naar-ticketautomaat-internet-of-thingsAl meer dan dertig jaar werkt Christina Kubisch met elektromagnetische inductie. Ze ontwikkelt ‘Electrical Walks’ in de openbare ruimte van steden wereldwijd. Speciale koptelefoons maken de elektromagnetische velden hoorbaar. Stromspaziergang #56 is uitgezet vanuit de Akademie der Künste in Berlijn. We liepen mee, onder begeleiding van Christina zelf. Wat was er te horen?

Stroomkabels, reclamedisplays, treinen, trams en metro’s, winkeldiefstalpoortjes, bewakingscamera’s, smartphones, ja vooral massa’s smartphones zenden voortdurend electomagnetische straling uit. De laatste jaren vermeerderen deze electomagnetische velden zich in schaal en intensiteit steeds sneller. In de stad valt er vrijwel nergens aan te ontkomen, maar met het blote oor merk je er niet veel van. Voor deze wandeling krijgen we allemaal een speciale koptelefoon waarmee we de straling wel kunnen horen.

Geluid van het internet der dingen

Vanaf de Akademie der Künste vertrekken we richting Hauptbahnhof. We bewegen ons eerst nog wat onwennig door deze normaliter onhoorbare nieuwe klankruimte. We zijn verbaasd wat er allemaal geluid maakt. Hauptbahnhof is het summum, hier strijden ontelbare velden om de aandacht. Sommige anti-diefstalpoorten hebben zo’n onaangenaam snerpend geluid dat je zo snel mogelijk wilt wegrennen. Ronddraaiende reclameborden maken daarentegen onverwacht melodieuze klanken. De kaartjesautomaten lijken in een eindeloze conversatie gewikkeld, maar met wie, of wat? Horen we hier ‘the internet of things’? Op deze wandeling komt de publieke ruimte over als het domein van dingen, niet van mensen.

Op de terugweg naar de Akademie zien we de kunstenaar met gesloten ogen zitten in de metro genietend van een klankwereld die voor haar waarschijnlijk puur muziek is geworden. Na afloop van de wandeling verteld ze ons dat de elk land, elke stad een specifiek klanklandschap heeft. Ze vertelt dat ze dit jaar een electrical walk maakt in Hong Kong. Op de vraag of de elektomagnetische velden schadelijk zijn antwoord ze lachend: ‘Da können Sie am besten ihren Arzt fragen.’

Mocht je in Berlijn zijn; de wandeling van Christina Kubisch kun je nog doen tot 29 mei. De wandeling is geprogrammeerd in het kader van de tentoonstelling “DEMO:POLIS-das Recht auf öffentlichen Raum”.

Soundtrackcity Amsterdam is een project van: Stichting Soundtrackcities
info@soundtrackcity.nl