29 april 2015

Terug naar boven

Playground Westkreuz

oprit Ring BerlinP1090620-websiteICC BerlinNordkurve AVUS BerlinP1090735-websitestanding stillP1090685-websiteP1090703-website

Die Stadt ist unser Spielplatz- komm raus und spiel mit

VERHAALLIJNEN

Gedurende ons verblijf in Berlijn gebruiken we het gebied rondom Westkreuz als experimenteerruimte om aannames in onze theoretische research te toetsen aan een fysiek stuk stad. In het verlengde daarvan hebben we twee publieke wandelingen georganiseerd door het gebied. De eerste wandeling op 29 maart is al in een vorige blogpost besproken. De tweede wandeling was op zaterdag 18 april. Deze wandeling ging wederom uit van één van de acht interessegebieden van ons onderzoek, ditmaal ‘de verhaallijn’. Onze hypothese is dat zodra je de ene voet achter de ander zet er sprake is van een verhaallijn die zich ontrolt. Als dat zo is, wie is dan verantwoordelijk voor de verhaallijn? Is het de auteur van de wandeling of de wandelaar zelf? In hoeverre speelt hier auteurschap nog? Kan een landschap een verhaal vertellen? Welke vormen kan het verhaal aannemen? Is het verhaal talig of niet? Is het verloop lineair, indirect, veranderlijk, onderbroken, dwalend of juist statisch? We hadden Spaziergangsforscher Bertram Weisshaar uit Leipzig laten overkomen om de wandeling te leiden. We verwachtten dat hij ons meer kan vertellen over het vertellen van verhalen door te wandelen. Hij houdt zich hier al langer mee bezig. Soms op een haast klassieke manier, met begin, hoogtepunt en eind en soms op meer experimentele wijze. Zijn verhaal bij Westkreuz gaat uit van de vraag: How does high speed (highway and train) comes into the city and comes to a standstill, and what’s happening in the border zones? We wandelden drie uur door een reeks gebieden die ons steeds op een nieuwe manier confronteerden met de impact van snelverkeer op de stad. Een heel lichamelijke ervaring, waarbij we niet zozeer gefocussed waren op geluid of luisteren, maar op tempo van voortbewegen, point-of-view en sense of place. Een kort verslag:

GEKLEURDE STENEN EN VOETBALSUPPORTERS

S-Bahnhof Berlin Westkreuz, zaterdag 18 april 2015, 13.30 uur. Voetbalsupporters van FC Köln en Hertha BSC lopen luidkeels zingend en joelend over de perrons. De combinatie van talloze stemmen, voetstappen, aankomende en wegrijdende S-Bahn treinen is oorverdovend. Boven aan de trap formeert zich een groep van 20 mensen voor onze tweede research wandeling. Als we compleet zijn nodigt Bertram ons uit voor zijn rondgang om Westkreuz. Voordat we vertrekken krijgt iedere wandelaar van ons een zak met stenen gewikkeld in gekleurd zijdepapier. De stenen hebben wij de afgelopen maanden verzameld op onze dwaaltochten door Berlijn. Onze opdracht aan de wandelaars is om ze neer te leggen op die plekken waar ze graag stil blijven staan. We onderzoeken met deze opdracht of de wandelaar zich door deze handeling meer verbindt met de omgeving.

OPRIT NAAR NERGENS

Ons groepje loopt richting Messe langs een drukke weg. We slaan af naar rechts en nemen de oprit naar de Berlijnse Ring. Een oplopende lus op betonnen palen hoog in de lucht. Deze weg is niet gebouwd voor het tempo van wandelaars als wij, maar voor een snellere manier van voortbewegen. Het geeft een raar gevoel om hier te lopen. De oprit is jaren geleden buiten gebruik gesteld, Het asfalt is gescheurd en bobbelig. Er groeien planten. De oprit eindigt abrupt. We staan even stil voordat we op onze schreden terugkeren. Links raast het snelverkeer rakelings langs. Rechts hebben we uitzicht op de sporen en groene volkstuintjes met daarachter de huizen van de stad. Deze plek heeft iets avontuurlijks. Misschien omdat je hier normaliter alleen in een auto langsschiet. Links onder de Ring ligt tot ieders verbazing een groep daklozen in slaapzakken. Als we teruglopen blijven overal in gekleurd papier gewikkelde stenen liggen.

RUIMTESCHIP ICC

De parkeergarage van het gesloten ICC zou eigenlijk niet meer toegankelijk moeten zijn. Maar de deuren zijn open en we nemen de lift naar de bovenste etage. We zijn niet meer in een gebouw maar in een ruimteschip. Het uitzicht op de stad, de snelwegen en de Funkturm is overweldigend. Onder ons een verwilderd gebied doorsneden met een spaghetti van sporen en asfalt. Als we door een lichthof naar beneden kijken zien we op het parkeerdek onder ons een arrangement van banken, een tapijt en een wasrek met kleren. Wordt hier gewoond? Een security man helpt ons uit de droom. Hier worden filmopnames gemaakt en wij hebben op de filmset niets te zoeken. Vriendelijk begeleidt hij ons terug naar de uitgang.

24 RAKETTEN

We vervolgen onze wandeling en lopen over de Nordkurve van de roemruchte AVUS (Automobil- Verkehrs- und Übungsstraße). Dit is wereldwijd de eerste weg alleen voor auto’s. Hier bereikte Fritz von Opel in mei 1928 een snelheid van 238 km/h in een auto aangedreven door 24 raketten (zie YouTube filmpje). Nu is hier een parkeerplaats voor vrachtwagens. De chauffeurs zitten naast hun vrachtwagen in de zon te praten of een potje te koken. Ze bivakeren op dit terrein in afwachting van nieuwe vracht, vertelt Bertram. Dat kan dagen, soms wekenlang duren. Ze komen niet van het terrein af, blijven bij hun wagen en gaan de stad niet in. Deze parkeerplaats is voor hen Berlijn. Als we de Nordkurve verlaten via de parkeerplaats zijn overal gekleurde stenen te zien op het zwart-grijze asfalt. We vervolgen wandeling en komen bij de route die we eerder met geluidskunstenaar Peter Cusack hebben gelopen. Toen concentreerden we ons op de geluiden. Met Bertram Weisshaar ontdekken we de historische lagen van het gebied waardoor we het gebied op een totaal andere manier ervaren. Daarover een andere keer meer. Anderhalf uur en 96 stenen later zitten we aan het begin van de Kurfürstendamm bij Eiscafé Grün. Een ijsje hoort immers bij een middag buiten spelen.


  Logo Mondriaan Fonds
Mede mogelijk gemaakt door financiële ondersteuning van het Mondriaan Fonds.

Soundtrackcity Amsterdam is een project van: Stichting Soundtrackcities
info@soundtrackcity.nl