“Spreek je publiek niet slechts aan als consument”

Sounds of Europe, een platform voor fieldrecording, heeft een blog dat iedere maand vanuit en ander Europees land geschreven wordt. In maart 2013 was Nederland aan de beurt. Cilia Erens interviewde als correspondent de twee initiatiefnemers van Soundtrackcity. Hieronder volgt de integrale vertaling van het interview naar het Nederlands:

In Nederland is sinds 2008 een organisatie aktief die zich inzet om de soundwalk als zelfstandige discipline (naast de cinema, het theater, of beeldende kunst) te ontwikkelen en te promoten. Soundtrackcity werd gesticht door twee kunstenaars; Renate Zentschnig, theatermaker en Michiel Huijsman, beeldend kunstenaar. Wat beweegt hen om dit te doen?

Cilia Erens: Hoe is Soundtrackcity ontstaan?
Renate Zentschnig: Ik ben opgeleid als theaterwetenschapper en sinds 1992 aktief als theatermaker. Mijn stukken zijn steeds een andere poging om het klassieke theater open te breken en het publiek te bewegen nieuwe verbindingen aan te gaan met de wereld buiten het theater. De stukken spelen zich vaak af op locatie en de spelers zijn meestal geen acteurs maar ‘echte mensen’ die vertellen over hun eigen leven. Sinds 2002 heb ik een aantal soundwalks gemaakt in samenwerking met o.m. Justin Bennett en
Evelien van den Broek.
Ik ontdekte dat de soundwalk een relatief onontgonnen mediavorm is die nog veel ruimte biedt voor nieuwe experimenten. Ik wilde graag een structuur opzetten waarbinnen vakgenoten én collega’s uit andere disciplines gezamelijk werken aan soundwalks en daarvoor nieuwe vormen vinden. Het leek mij ook essentieel om tegelijkertijd voorwaarden te scheppen om de resultaten op een goede manier naar het publiek te brengen. Uit deze persoonlijke wens is Soundtrackcity ontstaan.

C.E.: Soundtrackcity neemt zelf het initiatief om soundwalks te ontwikkelen. Hoe kiezen jullie je locaties cq. routes en hoe kiezen jullie kunstenaars?

Michiel Huijsman: We zijn geïnteresseerd in de stad en zien de stad als materialisatie van ideeën. Ideeën van planners, architecten en stedenbouwers, maar ook, en misschien wel des te meer, van ideeën van bewoners, bezoekers, dwalers en andere tijdelijke voorbijgangers.
Bij de keuze voor lokaties laten we ons leiden door onze belangstelling voor gebieden in verandering. Een gebied dat recent een verandering heeft doorgemaakt of op het punt staat om een verandering te ondergaan, zoals een ingrijpende stedebouwkundige ingreep, levert een spanningsveld op dat voelbaar en hoorbaar kan worden gemaakt.
We hebben goede ervaringen met de werkwijze om twee kunstenaars uit verschillende disciplines uit te nodigen om samen te werken aan een soundwalk. We zoeken steeds kunstenaars bij elkaar die zich maatschappelijk betrokken tonen en kunnen werken met mensen en materiaal dat een rechtstreekse relatie heeft met het gebied waar de wandeling doorheen loopt.

C.E. Aan welke projecten werken jullie nu?
R.Z.
: Op dit moment werken we aan twee nieuwe soundwalks in Amsterdam en één in samenwerking met Worm in Rotterdam. Het komende jaar willen we ons netwerk uitbreiden, nieuwe kunstenaars ontmoeten en nieuwe samenwerkingsverbanden tot stand brengen. We willen meer onderzoek gaan doen en kleinere, kortdurende geluidsprojecten doen die niet per definitie hoeven uit te monden in soundwalks. Onze droom is om met mensen uit verschillende wijken in Berlijn te onderzoeken wat de soundscape van hun stad voor hen betekent en hoe ze daarop zelf invloed kunnen uitoefenen.

C.E.: Kunnen jullie iets zeggen over de beleving van de geluidswandelaar? Hoe zien jullie je publiek?
M.H.
: Product en consument zijn begrippen die door kunstinstellingen steeds meer als leidend worden genomen. Kunst moet in hapklare brokken uitgeserveerd worden aan een liefst zo groot mogelijke groep consumenten. Het is een essentiele misvatting om je publiek slechts als consument aan te spreken. Kunst kan zo hooguit nog functioneren als verstrooïng of spektakel. Wij verzetten ons daartegen. Wij verwachten een aktieve, vaak zelfs onderzoekende houding van ons publiek.
Neem de soundwalks die we in Rotterdam in samenwerking met het IFFR hebben geproduceerd. Bezoekers van het filmfestival werden uitgedaagd om niet achterover gezakt beelden te consumeren, maar over straat te lopen en een eigen, subjectieve ervaring van de stad te creëren door twee parallelle werelden met elkaar in overeenstemming te brengen; de actuele stedelijke situatie die tot de bezoeker doordringt via tastzin, zicht en gehoor (soundwalks van Soundtrackcity worden gelopen met half-open koptelefoons die omgevingsgeluid doorlaten) en de geluidscompositie die tijdens het wandelen wordt afgespeeld.
Het creëren van een eigen, subjectieve ervaring is geen vrijblijvende zaak. Ik wil graag afsluiten met een quote van Raviv Ganchrow, architect/sonoloog, die door ons werd uitgenodigd om een van de soundwalks in Rotterdam te wandelen voorafgaande aan het Seminar Soundtrackcity Rotterdam: The City as Sound:

“The experience of such superimposed hearing, i.e. hearing the playback as well as hearing events in an immediate surrounding, creates a heightened awareness of ones own self presence in an embodied field of listening. The experience calls into question presupposed ‘objective qualities’ of ‘place’ by reconfiguring the very same atmospheric attributes seemingly comprising those places in the first instant. The result is not so much a distortion of ‘real place’ as much as it is a momentary awakening from the slumber of every-day experiences. It creates a sobering moment in an otherwise ongoing stupor, by denaturalizing the ‘real’ and allowing it to begin working against itself.”

Soundtrackcity op SoundsofEurope

Soundtrackcity Amsterdam is een project van: Stichting Soundtrackcities
info@soundtrackcity.nl