08 april 2015

Terug naar boven

Het lichaam als geluidsaggregaat

Westkreuz Ku'dammWestkreuz-WalkTrains at Westkreuz-WerkstättenwegTunnel under Dreieck Funkturm

LUISTERWANDELING WESTKREUZ

Voorjaar en zomer 2014 maakten we een aantal verkennende wandelingen door de periferie van Berlijn om ons te oriënteren op toekomstige geluidsprojecten van Soundtrackcity. Een van de gebieden die we meermaals bezochten was de omgeving van S-Bahnhof Westkreuz. Een fascinerend en veelzijdig gebied, gefragmenteerd door een overdaad aan infrastructuur. Snelwegen, viaducten, tunnels, geluidswerende muren en heel veel rails snijden het gebied op in voor de wandelaar soms nauwelijks toegankelijke biotopen.
De afgelopen maanden gebruiken we dit gebied als experimenteerruimte om aannames in onze theoretische research te toetsen aan een fysiek stuk stad. We organiseren in het kader van onze research twee publieke wandelingen door het gebied.

Zondag 29 maart 2015 was de eerste. De wandeling ging uit van één van de acht interessegebieden van onze research: Het Hier en Nu. We hadden geluidskunstenaar Peter Cusack gevraagd om de wandeling te leiden, omdat hij de afgelopen maanden bij Westkreuz veel geluidsopnames heeft gemaakt en het gebied inmiddels goed kent. ‘s Ochtends om 11 uur stonden we met Peter en een kleine groep belangstellende wandelaars op S-Bahnstation Messe Süd klaar voor de wandeling.

HIER EN NU

De opdracht voor alle wandelaars was om onderweg te luisteren naar de stad en steeds in het Hier en Nu te blijven. Een pittige opdracht? Tijdens de twee uur durende wandeling stonden we stil op een aantal plekken en bediscussieerden onze geluidservaringen met Peter Cusack aan de hand van een drietal vragen: How do we hear the city? What sonic places do you identify? Do you notice any sonic boundaries?

Tijdens het nagesprek in een koffiehuis aan de Ku’damm spraken we over wat we hadden gehoord, over de werking van geluid en over hoe we ieder individueel op een andere manier luisterden. De deelnemers hadden allemaal een andere achtergrond en luisterden ieder op een andere manier naar de stad. Het gesprek ging daardoor uiteindelijk niet zozeer over de stadsgeluiden zelf, maar over hoe we ernaar luisterden.

HET GEHEUGEN VAN HET LICHAAM

Het was een bijzonder geslaagde excursie die iedereen nieuwe inzichten en ervaringen heeft gegeven. We zijn de resultaten nu aan het uitwerken. Er is veel naar voren gekomen. Te veel om alles in het korte bestek van deze blog te bespreken. Een ding willen we hier uitlichten. De ‘daily sonic experience’ zoals Peter het noemt en de invloed daarvan op het lichaam. De geluiden die we dagelijks horen slaan zich op in ons lichaam. Een proces dat grotendeels onbewust plaatsvindt en maakt dat we ons op den duur thuisvoelen op een plek. Als de geluiden er plotseling niet meer zijn voelen we ons ontheemd.

Wat zijn de geluiden die wij de afgelopen drie maanden in Berlijn dagelijks hebben gehoord? Welke geluiden hebben zich in ons lijf vastgezet? Is het het voortdurende, intense verkeersgeluid rond ons appartement aan de Alexanderplatz? De talloze auto’s, ambulances, brandweer- en politieauto’s die met loeiende sirenes beneden over straat scheuren? De krassende en krijsende roep van kraaien en meeuwen die rond het huis vliegen? Is het het zoemende geluid van de liftmotor naast ons appartement dat telkens wordt afgesloten met een doffe dreun? Of juist het 24/7 zoemen van de massieve luchtverversingsinstallaties vlak tegenover ons slaapkamerraam op de bovenste verdieping van winkelcentrum Alexa? Of is het het geluid van de doedelzak dat ‘s middags bij de juiste wind komt aanwaaien van Alexanderplatz? Of zullen het de karakteristieke geluiden van de De S-Bahn en U-Bahn zijn die ons in de toekomst het gevoel geven thuis te komen in Berlijn? We gaan het horen en laten het weten.

Met dank aan Thomas Lingens voor de foto’s.

Soundtrackcity Amsterdam is een project van: Stichting Soundtrackcities
info@soundtrackcity.nl